به زخم ناحيه مقعد شقاق گفته مي شود. شقاق حاد هنگامي اتفاق مي افتد كه عضله هاي مقعدي گرفتار اسپاسم گشته و نشانه هايي چون: مدفوع محكم و حجيم- اسهال هاي دراز مدت منجر به زخم شقاق مي گردند كه با سوزش و خارش و درد شديد موقع دفع مدفوع با رگه هاي خوني بر روي مدفوع ( خون در مدفوع ) و دستمال توالت همراه است.

علايم بيماري شقاق يا فيشر حاد

شقاق حاداگر از آغاز اين نشانه ها شش هفته گذشته باشد به آن شقاق حاد گفته مي شود. كه در خيلي از مواقع با درمان دارويي –درمان يبوست با ر‍‍ژيم پر فيبر و در مواقعي با ملين ها و در برخي مواقع اشخاص بيمار ميتلا به اسهال مزمن جلوگيري از اسهال و گرم نگه داشتن عضله هاي قسمت مقعد با هر روز 3 مرتبه به مدت زمان  15 دقيقه در لگن اب گرم نشستن قابل درمان است.

شقاق مزمنهمانگونه كه درمان شقاق با ليزر حاد گفته شد به زخم قسمت مقعد شقاق گفته مي شود اگر از آغاز بيماري هشت هفته سپري شود و درمان دارويي جلوي پيشروي بيماري را نگيرد شما به شقاق مزمن مبتلا هستيد.

علايم بيماري شقاق يا فيشر مزمن

شقاق مزمن همان اسپاسم عضله هاي مقعدي (اسفنكتر) است كه جلوي خون رساني به زخم قسمت مقعد مي شود كه باعث درمان درمان شقاق با ليزر نشدن و جوش خوردگي لبه هاي زخم با يكديگر شده و در مواقعي يك زائده گوشتي به اسم زائده نگهبان در ابتداي آن پديدار مي شود. در اين حالت احتياج به درمان شقاق با ليزر است كه مي توان در مطب پزشك به حالت سرپايي با بي حسي موضعي عمل شود و ديگر بيمار پس از عمل، دردي از ناحيه شقاق احساس نخواهد كرد.

به پاره و زخمي شدن كناره هاي مقعد درمان شقاق گفته مي شود. اين زخم به صورت خطي در طول مقعد ظاهر مي گردد و به اين خاطر كه اين قسمت مقعد دريافت كننده هاي حسي بسياري را داراست يك حالت فوق العاده دردآوري را موجب مي گردد. كه نشانه هايي نظير يبوست - زايمان دفع مدفوع بزرگ و محكم و يا اسهال دراز مدت و نظاير آنها منجر به پديد آمدن شقاق يا فيشر مي گردد. به همين خاطر قسمتي از نشانه هاي آشگار شدن شقاق يا فيشر را در زير به صورت خلاصه مي آوريم تا موقع ظاهر شدن اين نشانه ها در اسرع وقت به پزشك متخصص مراجعه فرمائيد.



نشانه هاي بيماري شقاق يا فيشر1- دارا بودن درد در موقع دفع مدفوع

2-خون ريزي از ناحيه مقعد

3-خون ريزي موقع مدفوع ( خون در مدفوع )

4-سوزش و خارش قسمت مقعد

5-مشاهده رگه هاي خوني در روي مدفوع و يا دستمال توالت

6-دارا بودن درد و يا اسپاسم تا مدتها پس از دفع مدفوع

 در اكثر مواقع درمان شقاق ممكن است با بيهوشي فرد و يا به صورت بي حسي چه به صورت موضعي و چه به صورت نخاعي صورت گيرد. بسته به ميزان حاد بودن شقاق، بهترين روش براي درمان آن اتخاذ خواهد شد. در زير با انواع روش هاي درمان بيماري شقاق آشنا مي شويم.

درمان شقاق

درمان شقاق با ليزريكي از جديدترين روش هاي درمان بيماري شقاق (فيشر) ليزر مي باشد. كار اين روش به اين صورت است كه با استفاده از اسفنكتر داخلي(عضلات مدور در انتهاي مقعد) قطع مي شود و زائده پوستي نيز جدا مي شود. به طور كلي اين روش بر ساير روش هاي درمان بيماري شقاق برتري دارد. از جمله مزاياي درمان شقاق با ليزر نسبت به ساير روش ها مي توان به موارد زير اشاره كرد:

عدم نياز به بيهوشيكاهش درد بلافاصله پس از درمانجلوگيري از بروز عفونتدرمان ساير بيماريهاي مقعد به طور همزمانسرپايي بودن و سرعت در انجام عملنداشتن خون ريزي بخيه و پانسمانعدم وجود دردنداشتن دوران نقاهتعدم بازگشت بيماري و تضميني بودن آننداشتن عوارضي چون بي اختياري و ...

درمان شقاق با روش اسفنكتروتومي جانبي-داخلياين روش يكي از مؤثرترين روش هاي درمان بيماري شقاق مي باشد. 90% از بيماراني كه با اين روش عمل مي شوند، سلامت خود را باز مي يابند و پس از دو روز مي توانند به زندگي عادي خود بازگردند.

درصد پاييني از افراد پس از درمان با اين روش مجدداً به پزشك مراجعه مي كنند و بيماري آنها پس از مدت كوتاهي عود مي كند. در اين صورت بيمار را بايد از جنبه هاي ديگري چون سرطان ناحيه مقعد و بيماري كرون نيز بررسي نمود.

در اين روش قسمت سطحي اسفنكتر مقعد را با تيغ جراحي برش مي زنند. با وجود تاثيرگذاري بالاي اين روش در درمان بيماري شقاق، بايد به اين نكته نيز اشاره كرد كه در صورت عدم تواناي پزشك اين روش داراي عوارض غيرقابل بازگشتي مي باشد. از جمله اين عوارض مي توان به عدم كنترل در خروج گاز و نشت مواد مدفوعي اشاره كرد و چون اسفنكتر داخلي مسئول كنترل مدفوع در زمان استراحت فرد است، هرنوع آسيب به اين بخش سبب ايجاد بي اختياري مي گردد. اين بي اختياري براي بيمار بسيار آزار دهنده است.درمان شقاق به وسيله بوتاكسهنگامي كه بيمار به شقاق مبتلا است، عضلات مقعد او دچار اسپاسم و گرفتگي مي شود. يكي از روش هاي درمان شقاقهنگامي كه اين بيماري در ابتداي مراحل خود مي باشد، تزريق بوتاكس است.

بوتاكس نوعي سم به نام بوتولينوم مي باشد كه باعث فلج شدن موقتي عضلات يك ناحيه خاص از بدن بين 3 تا 6 ماه ميگردد. با اين روش كه به صورت سرپايي انجام مي شود، بوتاكس را به عضلات مقعد بيمار تزريق مي كنند و عضلات مقعد اصطلاحا بي حس يا فلج مي شود و در نتيجه آن اسپاسم، فشار و تنگي مقعد برطرف مي شود و با گذشت زمان فرد هنگام دفع مزاج درد را حس نمي كند و فشاري بر انتهاي روده نيز بوجود نمي آيد و به مرور زمان زخم ايجاد شده نيز درمان ميگردد.

همانطور كه اشاره شد تاثير بوتاكس بين 3 تا 6 ماه مي باشد و درصورتيكه فرد بصورت دائم مشكل تنگي و اسپاسم عضلات مقعد را داشته باشد ممكن است بعد از بين رفتن تاثير بوتاكس مجدد علائم اين بيماري را مشاهده كند كه در اين صورت مي بايست با پزشك خود جهت درمان دائم بيماري مشورت كند.

در برخي مواقع نمي توان به آساني دليل معيني به منظور يبوست يافت. دلايل گوناگوني وجود دارند كه مي توانند منجر به ظاهر شدن يبوست گردند.

يبوست به خاطر ناكافي بودن مصرف مايعات
شايد در مورد مهم بودن نوشيدن مايعات به اندازه كافي زياد شنيده ايد. نوشيدن ۸ تا ۱۰ ليوان آب يا ساير مايعات به صورت روزانه، براي سالم نگه داشتن سيستم دستگاه گوارش و جلوگيري از يبوست ضروري مي باشد. اگر مايعات لازم به بدن تان نرسد، وضعيت سلامتي شما به خطر مي افتد. حتما ضروري نيست كه از آب به عنوان مايعات استفاده كنيد بلكه همه مايعات مي توانند در اين جهت كمك كننده مي باشند.  درمان شقاق آيا از آن گروه اشخاص مي باشيد كه نوشيدن قهوه را مي پسندند؟ درنگ نكنيد بنوشيد. همچنين نوشيدني هاي كافئين دار نظير قهوه و چاي، در تحريك كردن روده خيلي اثرگذار مي باشند كه قادر است برخي از نشانه هاي يبوست را كاهش بدهد. اما نبايست در استفاده از آن ها زياده روي كنيد به اين خاطر كه ممكن است عارضه هاي ديگري را در پي داشته باشند.

يبوست به خاطر كم كاري تيروئيد
هنگامي كه تيروئيد درست كار مي كند، هورمون هايي از آن ترشح مي شود كه در وضعيت نرمال انجام تمام پروسه هاي موجود در بدن تان را سريعتر و آسانتر مي نمايد. دسته اي از اين پروسه ها شامل ضربان قلب، جريان خون و فشرده شدن عضله هاي روده بزرگ و كوچك مي باشد. اگر تيروئيدتان كم كاري داشته باشد درمان شقاق  و با نهايت قدرت خودش عمل ننمايد، تمام اين پروسه هاي آهسته تر مي گردد. اين وضعيت باعث حس خستگي و بي حالي تان هم از درون و هم از بيرون مي شود. همانگونه كه مي دانيد عملكرد آهسته دستگاه گوارش به آساني قادر است يبوست مزمن به وجود بياورد. پزشك قادر است از شما تست تيروئيد بگيرد و اگر مشخص گردد كه شما كم كاري تيروئيد داريد، برايتان دارو تجويز نمايد تا اين نارسايي تيروئيد را بهبود بخشد.

ديابت (مرض قند) و يبوست
بيماري ديابت بر هضم و جذب غذا اثرهاي بسياري دارد كه يكي از آن اثرها پاييت آمدن سرعت تخليه معده مي باشد. بعد از اينكه غذا به معده وارد مي شود و معده كارش را بر روي آنها انجام مي دهد، معده آماده است تا آنها را به سمت روده كوچك هدايت كند تا ساير مرحله هاي هضم و جذب غذا اجرا گردد. زماني كه طول مي كشد تا غذا از معده بيرون بيايد خيلي مهمي مي باشد و اگر خيلي طول بكشد، منجر به يبوست مي شود. در حقيقت افرادي بسياري از مبتلايان به ديابت با عارضه كندي تخليه معده روبرو مي باشند. هنگامي كه غذاها زمان زيادي را در معده مي مانند احتمال دارد افزون بر يبوست، فرد بيمار گرفتار سوء هاضمه، حالت تهوع، استفراغ و نفخ نيز گردد. اگر شما ديابت داريد و گرفتار يبوست مي باشيد، بايست هر چه سريعتر براي درمان يبوست به پزشك متخصص مراجعه كنيد.

يبوست در سندرم روده تحريك پذير  (IBS)
سندرم روده تحريك پذير كه به صورت اختصار IBS  گفته مي شود دسته اي از اختلال هايي مي باشد كه روده بزرگ را كه محل تجمع مدفوع است را درگير مي كند. اين سندرم قادر است هم اسهال و هم يبوست به وجود بياورد و به ويژه در زناني كه در مرحله قبل از يائسگي هستند خيلي رايج مي باشد. در مواقعي كه يبوست داريد آشفته شدن تعادل هورموني قادر است با آهسته شدن حركت غذاها و مايعات، در كاركرد روده بزرگ خلل و مشكل پديد آورد.

يبوست به خاطر دارو ها
خيلي از داروهايي بدون نسخه موجود هستند كه با آهسته كردن حركتهاي روده بزرگ باعث گرفتن يبوست مي شوند. در پايين اسم چند گونه دارو را ملاحظه مي كنيد كه اگر يكي از گونه هايي دارويي را استفاده مي نماييد و دچار يبوست هستيد بهتر است با پزشك خود ملاقات كنيد و از او مشاوره بگيريد، احتمالا استفاده از يكي از آنها به يبوست تان ارتباط دارد يا دست كم يكي از علت هاي يبوست است. اگر اين درست باشد، احتمالا او به شما سفارش مي كند كه به همراه استفاده از اين داروها، داروي نرم كننده مدفوع نيز استفاده نماييد، اما اين تنها يك درمان موقتي است. تناول غذاهاي مناسب و نوشيدن مايعات به اندازه كافي، راه حل اثرگذارتري مي باشد. اين داروها عبارتند از:
آنتي هيستامين ها- ضد افسردگي هاي سه حلقه اي (تري سيكليك)- كربنات كلسيم و ساير فرآورده هايي كه براي سالم نگه داشتن استخوان ها استفاده مي شوند. - داروهاي مسدود كننده كانال كلسيم  درمان شقاق   كه به منظور درمان فشار خون داده مي شوند. – بسياري از مسكن ها به ويژه آنهايي كه داراي كدئين هستند نظير استامينوفن كدئين- داروهاي ضد اسهال.